Lặng lẽ hương quỳnh

Mỗi khi trời trở gió xuân, hơi lạnh chỉ còn dây dưa ít nhiều, lại có mưa phùn lất phất về đêm, bỗng dưng tôi nhớ đến khóm hoa quỳnh trong mảnh vườn xưa của cha tôi. Mọi loài hoa thường nở về ban ngày, khoe sắc, khoe hương cho đời. Chỉ có hoa nhài, dạ hương và hoa quỳnh, nở về đêm

Riêng hoa quỳnh, chờ đến lúc nửa đêm, khi tất cả đã chìm sâu vào giấc ngủ, khi màn đêm buông xuống dày đặc, quỳnh mới lặng lẽ, khẽ khàng từ từ hé nở. Rạng rỡ, lộng lẫy và kiêu sa như một cô gái hiển hiện giữa đêm tối. Hương thơm thanh khiết phảng phất lan tỏa trong không gian yên tĩnh đến vô cùng.

Hồi xưa ấy, nhà tôi ở ven đê sông Hồng, bốn bề tràn trề nắng và gió. Mỗi năm, mỗi mùa nước lụt, phù sa từ ngoài sông len lỏi theo con nước, tràn vào đầm thả cá, dập dềnh bè rau muống, rau rút, phủ một lớp đất nâu sậm màu mỡ. Chẳng cần chăm bón, khóm quỳnh cứ thế sum suê, tươi tốt. Nước ngập chừng một tuần rồi rút, những phiến lá đua nhau vươn lên xanh óng như lá chuối non. Kề bên khóm quỳnh, cha tôi trồng một cây giao, loài cây chỉ có cành mà không mọc lá. Còn quỳnh, lại chỉ thấy lá chứ không có cành. Hỏi cha vì sao lại trồng hai cây ấy cạnh nhau, cha bảo: "Một vùng như thể cây quỳnh, cành giao", là câu thơ trong Truyện Kiều nói về cốt cách con người hào hoa, phong nhã. Ðầu óc non nớt của tôi thuở ấy, ám ảnh lời cha, mãi đến khi trên đầu đã hai thứ tóc, thì mới thấm thía.

Nói cây lại là nói về người. Ðể thấm hết lẽ đời phải như mưa phùn thấm lâu, như hương quỳnh ngấm dần. Những lần được ngồi bên cha chờ xem hoa quỳnh nở lặng lẽ, âm thầm, mùi hương phảng phất thanh tao cứ thấm vào lúc nào không biết. Ðêm thức cùng cha ngắm hoa, bao giờ cũng là một đêm khó quên. Có lẽ cha đã biết trước đêm ấy, nên cha nói con đi ngủ sớm, nửa đêm cha sẽ gọi dậy xem hoa nở. Khi mở mắt, choàng dậy, đã thấy cha ngồi lặng yên bên ấm trà. Chiếc siêu đồng nhỏ xíu đặt trên hỏa lò sôi liu riu. Cha nói: "Khi xem hoa nở, khi chờ trăng lên", thường người ta chỉ một mình, độc ẩm. Quỳnh nở lặng lẽ, thì người cũng phải lặng lẽ ngắm hoa. Mọi lời nói đều trở nên vô vị, vô nghĩa. Bông quỳnh trắng muốt, khép kín e ấp, được cha cắm vào chiếc lọ gốm men rạn trắng ngà như vỏ trứng gà so. Ðóa hoa uốn cong, chúc xuống như e thẹn. Cha tôi rót cho tôi một chén chè nhạt nói uống chè cho đầu óc tỉnh táo, tâm thanh tịnh thì mới thấy được hết vẻ đẹp, thấm được hết mùi hương tinh túy của quỳnh. Chưa kịp nhấm hết chén chè, đã thấy đóa quỳnh từ từ hé nở. Mắt tôi như gắn chặt vào đóa hoa. Quả là những cánh trắng mở ra run rẩy, chậm rãi trông thấy. Cứ thế, đóa hoa nở dần, vươn lên, chứ không cúi gập như trước. Có lẽ không có loài hoa nào có thể nhìn thấy khi nở như quỳnh. Có lẽ không có vẻ đẹp nào ngây ngất, đẹp đến sững sờ mà ngắn ngủi, chóng tàn như thế. Mà cũng hiếm có loài hoa nào như quỳnh, sắc đẹp rạng rỡ và hương thơm quyến rũ khó quên. Nhưng cha tôi bảo, nếu để quỳnh nở trên cây thì còn đẹp hơn, choáng ngợp hơn...

Sau này, khi cha đã khuất bóng, khi mảnh vườn xưa không còn, tôi vẫn trồng một khóm quỳnh trong chậu, đặt trên ban công, bên cạnh cây giao xanh tốt che chắn bụi bặm. Lâu lắm cây quỳnh mới trổ bông. Lâu lắm tôi mới lại một mình, một ấm trà ngồi chờ xem hoa nở. Rót một chén chè đặc đặt bên khóm quỳnh mời vọng cha, lại nhớ lời người. Nhấp từng ngụm chè, chờ quỳnh nở lặng lẽ, liệu có rũ sạch hết bụi đời đã thấm vào mình, thanh tẩy tâm hồn đến vô tịnh, vô vi? Vẻ đẹp mong manh của quỳnh, như cuộc đời đẹp dù phù du. Chỉ là chút gì đó thoáng qua.

Hoa hồng Quà tặng tổng hợp